یكدیگر را مسخره نكنید (اگر دین دارید)
خوش آمدید - امروز : جمعه ۴ فروردین ۱۳۹۶
خانه » فرهنگ و هنر » مطلب علمی » عوارض هیدروکینون

اطلاعیه سایت

عوارض هیدروکینون

عوارض هیدروکینون

عوارض هیدروکینون

هیدروکینون ماده‌ای است که در کرم‌های سفیدکننده و روشن‌کننده، برای روشن کردن لکه‌های تیره پوست به کار می‌رود. این لکه ها ممکن است به علت بارداری، استفاده از قرص‌های جلوگیری از بارداری، استفاده از دارو‌های هورمونی یا صدمه به پوست ایجاد شده باشند.
این دارو با متوقف کردن فرآیندی که در پوست موجب تغییر رنگ می‌شود، کار خود را انجام می‌دهد.

چگونه از هیدروکینون یا ماده سفیدکننده پوست استفاده کنیم؟
از دستورالعمل نوشته شده (تا از ضرر هیدروکینون جلوگیری شود) روی بسته‌بندی محصول یا طبق توصیه پزشکتان می‌توانید از این ماده استفاده کنید. قبل از استفاده این ماده را روی مساحت کوچکی از پوست دستتان قرار داده و ۲۴ ساعت صبر کنید؛ اگر هیچ عارضه‌ای در آن نقطه رُخ نداد می‌توانید با خیال راحت از آن روی صورتتان استفاده کنید. اگر آن منطقه دچار خارش، قرمزی، تورم یا تاول شد، از محصول استفاده نکنید و با پزشکتان تماس بگیرید. در صورتی‌که تنها مقداری قرمزی خفیف وجود دارد، ممکن است پزشک اجازه دهد که از محصول استفاده کنید.
این دارو را روزی ۲ بار (طبق توصیه پزشکتان به پوست بزنید). این دارو فقط برای استفاده روی پوست است و اگر به اشتباه مورد استفاده قرار گیرد، می‌تواند روشن شدن ناخواسته پوست منجر شود. از مالیدن این محصول در چشم، داخل بینی یا دهان اجتناب کنید. اگر این دارو را به اشتباه به این مناطق زدید، آن ناحیه را با مقدار زیادی آب شستشو دهید.
این دارو ممکن است مناطق درمان‌شده پوست را نسبت به نور خورشید حساس‌تر کند. بنابراین پس از درمان با این محصول از قرارگیری طولانی مدت در معرض آفتاب، برنزه کردن پوست یا استفاده از دستگاه‌های سولاریم خودداری کنید. در عوض زمانی که از خانه خارج می‌شوید، از کرم ضد آفتاب استفاده کنید و آن ناحیه را با لباس بپوشانید.
برای اینکه بیشترین بهره را از این محصول ببرید، آن را به صورت منظم مورد استفاده قرار دهید. برای اینکه استفاده از محصول را فراموش نکنید، هر روز در زمان معینی از آن استفاده کنید (مثلاً شب‌ها قبل از خواب).
اگر مشکل لکه‌های پوستتان پس از ۲ ماه همچنان ادامه یافته یا بد‌تر شده است، با پزشکتان مشورت کنید.

عوارض استفاده از هیدروکینون
هنگام استفاده از این محصول، سوزش خفیف، قرمزی و خشکی ممکن است رخ دهد. اگر هر یک از این اثرات باقی بماند یا بد‌تر شود باید فوراً موضوع را با پزشک یا داروساز در میان بگذارید.
اگر پزشکتان این دارو را برای شما تجویز کرده، بدانید که قطعاً مزایای دارو برای شما بیشتر از عوارض جانبی آن بوده است. این دارو در بسیاری از افرادی که از آن استفاده می‌کنند، عوارض جانبی جدی در بر ندارد.
اگر هر کدام از این عوارض جانبی جدی (که بعید است رخ دهند) برایتان اتفاق افتادند، فوراً استفاده از هیدروکینون را متوقف کرده و بلافاصله این مسأله را با پزشکتان در میان بگذارید:

  • تاول؛
  • ترک خوردگی پوست؛
  • سیاه و آبی شدن پوست.

عکس العمل آلرژیک بسیار جدی به این دارو نادر است. اما اگر متوجه علائم حساسیت آلرژیک جدی شدید، سریعاً به پزشک مراجعه کنید، این علائم عبارتند از: بثورات جلدی، خارش/ تورم (به خصوص صورت/ زبان/ گلو)، سرگیجه شدید و مشکل در تنفس.
البته این موارد لیست کاملی از اثرات جانبی احتمالی نیستند. اگر شما متوجه اثر دیگری شدید که در اینجا ذکر نشده نیز با پزشک یا داروساز خود تماس بگیرید.

هشدار‌هایی در رابطه با مصرف هیدروکینون (ضرر هیدروکینون)
قبل از استفاده از هیدروکینون، اگر نسبت به آن حساسیت دارید، مسأله را به پزشک یا داروساز خود بگویید. اگر به آلرژی‌های دیگر نیز مبتلا هستید، حتماً مسأله را با پزشکتان در میان بگذارید. این محصول ممکن است حاوی مواد غیر فعال (مانند سولفیت) باشد که می‌تواند باعث واکنش‌های آلرژیک یا مشکلات دیگر شود. برای اطلاع از جزئیات بیشتر با داروسازتان مشورت کنید.
قبل از استفاده از این دارو، سابقه پزشکی خود را برای پزشک یا داروساز بازگو کنید؛ خصوصاً اگر به آسم یا بیماری‌های پوستی (به عنوان مثال اگزما یا پسوریازیس) مبتلا هستید، حتماً مسأله را با پزشکتان در میان بگذارید.
در طول دوران بارداری، این دارو باید تنها زمانی که به وضوح مورد نیاز است، مورد استفاده قرار بگیرد. در مورد خطرات و مزایای استفاده از آن در دوران بارداری با پزشک خود مشورت کنید.
مشخص نشده است که آیا این دارو به شیر مادر نیز نفوذ می‌کند یا خیر. قبل از شیردهی بهتر است در مورد استفاده از آن با پزشک خود مشورت کنید.

تداخلات دارویی
پزشک یا داروسازتان از هرگونه تداخلات دارویی آگاه است و در این باره نظارت می‌کند. قبل از مشورت با پزشک یا داروسازتان مصرف هیچ دارویی را شروع یا متوقف نکرده یا دوز آن را تغییر ندهید.
قبل از استفاده از این دارو، پزشک یا داروسازتان را از تمام محصولات نسخه‌ای یا بدون نسخه/ محصولات گیاهی که در حال حاضر مصرف می‌کنید، آگاه سازید.
می‌توانید لیستی از دارو‌هایی را که مصرف می‌کنید، تهیه نموده و آن را به پزشکتان نشان دهید.

مصرف اشتباه یا بیش از اندازه هیدروکینون
این دارو ممکن است در صورت بلعیده شدن مضر و خطرناک باشد. بنابراین در صورت بلع، بلافاصله با یک مرکز کنترل مسمومیت یا اورژانس تماس بگیرید. علائم پس از بلع ممکن است شامل موارد زیر باشد: لرزش (رعشه) و تشنج.
توجه:
این دارو را با دیگران به اشتراک نگذارید.
این دارو برای شرایط فعلی شما تجویز شده است. بنابراین بعداً آن را برای مشکل پوستی دیگر که دچار آن شده‌اید مورد استفاده قرار ندهید (قبل از این کار با پزشک مشورت کنید). در شرایط مختلف ممکن است دارو‌های مختلفی مورد نیاز باشند.

دوز فراموش شده
اگر مصرف یک دوز را فراموش کردید، به محض اینکه این موضوع را به خاطر آوردید آن را استفاده کنید. اما اگر آن را در زمانی نزدیک به زمان دوز بعدی به یاد آوردید از مصرف آن صرف نظر کرده و برنامه‌تان را طبق روال معمول ادامه دهید. برای جبران دوز از دست رفته مصرف دوز بعدیتان را ۲ برابر نکنید.

نگهداری
این دارو را در دمای اتاق و به دور از نور و رطوبت نگهداری کنید. اشکال مختلف این محصول به دماهای مختلفی برای ذخیره‌سازی نیاز دارند. برای دریافت اطلاعات بیشتر با دارو ساز مشورت کرده یا برچسب محصول را مورد مطالعه قرار دهید. دارو را در حمام نگهداری نکنید. تمام دارو‌ها را نیز دور از دسترس کودکان و حیوانات خانگی نگه دارید.
دارو‌ها را در توالت یا سینک دستشویی نریزید. بلکه زمانی که محصول منقضی شد یا دیگر مورد نیاز نبود، آن را دور بیاندازید.

مضرات و عوارض جانبی هیدروکینون در کرم های روشن کننده پوست

استفاده از هیدروکینون ((HYDROQUINONE در کرم های روشن کننده پوست بطور گسترده ای رواج دارد. حال آنکه این ماده دارای عوارض جانبی متعددی می باشد. امروزه بسیاری از کشورها، تولید و فروش محصولات حاوی هیدروکینون را ممنوع نموده اند. در ادامه به مضرات و آثار سوء هیدروکینون در بدن انسان می پردازیم.
لکه های پوستی از دیرباز در بسیاری از انسان ها وجود داشته است. دلیل پیدایش این لکه ها می تواند بیماری و یا عوامل محیطی باشد. بوجود آمدن لک های پوستی ناشی از تولید بیش از حد رنگدانه ملانین (MELANIN ) در پوست می باشد. ملانین از اسید آمینه تیروزین  (Tyrosine )  که در اثرعمل آنزیم تیروزنیاز (Tyrosinase enzyme ) در ملانوزوم سلول های ملانوسیت (Melanocyte ) پوست بوجود می آید. تجمع زیاد سلول های ملانین، باعث تیره شدن رنگ پوست و پیدایش انواع لکه های پوستی می شود.
انواع لکه های پوستی را از اینجا مطالعه فرمائید.

هیدروکینون چیست؟

هیدروکینون یک محصول جانبی از متابولیسم بنزن ۱(که یک ماده سرطان زا می باشد) است. این ماده با مهار تشکیل ملانین در پوست، سبب کاهش لک ها و تیرگی پوست می شود.
عمده مضرات عوارض جانبی هیدروکینون:
۱-    اصلی ترین عارضه مصرف کرم های حاوی هیدروکینون، افزایش احتمال ابتلا به بیماری AML 2 می باشد.  AML یک نوع سرطان است که بر روی مغز استخوان و گلبول های سفید خون تاثیر می گذارد.
۲-    استفاده مداوم از هیدروکینون، باعث ناراحتی های جدی پوستی از قبیل قرمزی، تحریکات پوستی، التهاب، سوزش و خارش می گردد.
۳-    افزایش حساسیت های پوستی  و مستعد نمودن پوست به حساسیت های جدید .
۴-    افزایش آسیب های ناشی از اشعه خورشید و در نتیجه افزایش شانس ابتلا به سرطان پوست .
یافته های متعدد علمی حاکی از نقش هیدروکینوندر تشکیل سرطان و افزایش التهابات پوستی می باشد.استفاده از کرم های روشن کننده حاوی ترکیبات گیاهی، بهترین جایگزین برای این ماده می باشد.

 

لک؛ جزایر تغییر رنگ یافته پوست

بیشتر افراد با لک­ها آشنا هستند و بسیاری نیز این ضایعات را در طول دوران زندگی خود تجربه می­کنند. در واقع لک­ها نواحی از پوست هستند که دچار تغییر رنگ شده­اند. این تغییر شامل پررنگ­تر شدن، کم رنگ­تر شدن و یا تغییر کلی رنگ قسمتی از پوست است. لک­ می­تواند بیماری یا علامتی از بیماری دیگری باشد؛ به طور مثال بی­رنگ شدن یا کم­رنگ شدن قسمت­هایی از پوست بیماری ویتیلیگو یا برص نام دارد و یا در بیماری لیکن پلان که نوعی اختلال کبدی است، لکه­های بنفش رنگی روی ساعد ایجاد می­گردد. اما نوع شایع لک همان نقاط تیره رنگ ( قهو­ای روشن تا تیره) پوست به قطر ۱-۳ میلی متر است که گاهی کک و مک نیز خوانده می­شود.

این لک­ها ناشی از تولید بیش ازحد رنگدانه ملانین در سلول­های ملانوسیت پوست است. ملانین از اسید آمینه تیروزین در اثر عمل آنزیم تیروزیناز در ملانوزوم سلول­های ملانوسیت ساخته می­شود. تولید و تجمع  بیش از اندازه ملانین در این سلول­ها سبب تیره رنگ تر شدن پوست در آن نقاط می­شود. عوامل مختلفی سبب ایجاد  این عارضه می­گردد اما مهمترین  این عامل تحریک کننده سنتز ملانین، نورخورشید یا بهتر بگوییم اشعه فرا بنفش نورخورشید (UV) است. البته زمینه ژنتیکی در ایجاد آن نقش دارد؛ به طوری که کک و مک و لک­ در افراد با رنگ پوست روشن و نژاد آسیایی بیشتر دیده می­شود. در مطالعات نشان داده شده که احتمال ایجاد کک و مک در دوقلوهای همسان به یک میزان است. پوست­های روشن که به دلیل کمتر بودن مقدار رنگدانه در پوست نور آفتاب بیشتر به داخل آن نفود می­کند، بنابراین مقاومت طبیعی کمتری در برابر نورخورشید داشته استعداد بیشتری برای بروز کک و مک دارند. لک­ها در سنین مختلفی ایجاد می­شود اما بروز آن بیشتر در سنین ۲۰ تا ۳۰ سالگی و سالمندی بیشتر است و در خانم­ها بیشتر از آقایان دیده می­شود.

عوامل دیگری نیز سبب بروز لک می­گردد؛ لک بارداری یا ملاسما ناشی از اثر هورمون­های دوران بارداری روی سلول­های پوست است که رابطه مهمی بین غلظت بالای استروژن در خانم­های باردار و ظهور لک­ها وجود دارد و حدود ۵۰ درصد افراد باردار را درگیر می­کند. گاهی این لک­ها بعد از زایمان به تدریج بهبود می­یابد.

 بیماری ­های غدد فوق کلیه و تخمدان­ها، برخی اختلالات کبدی و کلیوی،  فقر غذایی  (کمبود ویتامین B۱۲ ، فولیک اسید، ویتامین C و ویتامین A)، برخی داروها نظیر داروهای ضد بارداری خوراکی، دی­پنی­سلین آمین، هیدانتوئین و کلرپرومازین نیز از عوامل ایجاد کننده لک­ها هستند. استفاده از لوازم آرایشی که حاوی مواد فتوتوکسیک هستند نیز گاهی سبب ایجاد لک­های پوستی می­شود.

لک می­تواند در تمامی نقاط بدن ایجاد شود اما به بیشتر روی صورت در نواحی گونه و چانه، روی دست و شانه ­ها که در بیشتر در معرض نورخورشید است دیده می­شود.

باید بدانیم که هیچ یک از روش­های درمان لک قطعی نیست و به سرعت نیز درمان صورت نمی­گیرد. گاهی نیاز به درمان­های دوره­ای و مداوم  وجود دارد. قدم اول در درمان هر نوع لک پرهیز از مواجه با اشعه­های زیان آور نور خورشید است. اجتناب از قرارگیری در برابر آفتاب بخصوص در ساعات با قدرت تابش بالا (۱۰ صبح تا ۴ بعدازظهر) از اصول درمان لک است. درصورتی که مجبور به مواجه با نورخورشید هستید نیم ساعت قبل از قرارگیری در برابر آن از ضد آفتاب مناسب پوستتان استفاده نمایید و آن را هر ۲ تا ۴ ساعت تجدید نمایید.

عوارض هیدروکینون چیست

درمان شامل موارد زیر است:

۱.       کاربرد مواد ضدلک و روشن کننده شیمیایی موضعی

۲.       استفاده از روش لایه برداری مکانیکی با Dermabration و Peeling

۳.       لیزردرمانی

مواد مختلفی برای درمان با روش اول وجود دارد. مهمترین و پرکاربردترین ماده هیدروکینون است. هیدروکینون ماده­ای است که با مهار آنزیم تیزوزیناز مانع ساخت ملانین در پوست می­شود. در پایه کرم و محلول موضعی معمولاً به میزان ۲ تا ۵ درصد کاربرد دارد. ترتینوئین، آزلائیک اسید، آداپالن، رزورسینول، روسینول ( از مشتقات رزورسینول) و لیکوریتین نیز از مواد ضدلک هستند.

یک روش معمول استفاده از ترکیب این مواد در یک محلول یا کرم است. به طوری که هیدروکینون، ترتینوئین و یک کورتیکوستروئید موضعی به عنوان ترکیب سه گانه (Triple combination agent) مشهور است. محلول یا کرم کلیگمن (Kligman””s) از انواع این ترکیبات سه­تایی است که حاوی ۵ درصد هیدروکینون، ۰.۰۵ درصد ترتینوئین و ۰.۱ درصد دگزامتازون است. در این ترکیب ترتینوئین با برداشتن لایه­های مرده پوست سبب افزایش اثر هیدروکینون می شود و دگزامتازون با اثرات ضد التهابی سبب کنترل عوارض ترتینوئین (تحریک، قرمزی، سوزش وغیره) می­گردد. مطالعات مختلفی درمورد اثر بخشی هر یک از این مواد در غلظت­های مختلف و مقایسه اثربخشی آنها با یکدیگر وجود دارد که اثربخشی مطلوبی از این مواد را گزارش کرده­اند. البته در دنیا بیش از چندین هزار قلم ترکیب آرایشی و بهداشتی برای درمان لک با ادعاهای جذاب و گوناگون تولید شده است. با اینکه در اغلب موارد اثربخشی این ترکیبات توسط مطالعات بالینی معتبر تایید نشده است، از آنها به عنوان درمان کمکی  و جانبی استفاده می­شود.

روش بعد لایه برداری است که اغلب به صورت همراه با درمان موضعی با ترکیبات شیمیایی به کار می­رود. اساس این روش برداشتن لایه­های بافت شاخی پوست است که سبب تحریک تجدید و بازسازی پوست می­شود که خود به دو روش فیزیکی و شیمیایی تقسیم می­شود. در روش فیزیکی یک لایه از پوست توسط نیتروژن مایع دچار انجماد سریع شده و لایه برداری صورت می­گیرد. در روش شیمیایی از محلول­های اسیدی و کراتولیتیک قوی استفاده می شود که بسته به قدرت و غلظت محلول با تخریب لایه سطحی پوست سبب لایه برداری با عمق متفاوت ( از سطحی تا عمیق) می­گردد. برای این کار از مواد مثل محلول جسنر، محلول تری کلرواستیک اسید ۳۳ تا ۸۵ درصد، گلیکولیک اسید ۳۰ تا ۷۰ درصد، ترتینوئین ۰.۱ تا ۱ درصد، سالسیلیک اسید ۲۰ درصد و غیره استفاده می­شود. این روش مانند همه روش­های درمان مزایا و معایبی نیز دارد؛ از مزایای آن سرعت اثربخشی بالا و ایجاد تغییرات محسوس روی پوست است. همچنین علاوه بر اثر ضد لکی، این لایه برداری سبب رفع چین و چروک­ها و بهبود بافت و ظاهر پوست می­شود. عیب عمده آن نیز امکان ایجاد تحریک و حساسیت بیش از اندازه روی موضع بکاررفته و در مواردی سوختگی پوست می­باشد. باید حتماً متذکر شد که مصرف ضد آفتاب­ها بعد از استفاده از این روش ­ها بسیار ضروری است؛ چرا که بعد از این فرآیندها پوست نسبت به نور آفتاب حساس­تر می­گردد.

روش نوظهور دیگر استفاده از لیزر درمانی برای محو کردن لک­ها است. در این مورد لیزرهای مختلف (فرکشنال، Co۲، Q-switched) با قدرت­های متفاوت و تناوب کاربرد مختلف آزمایش شده­اند و اثربخشی بسیاری از آنها نیز اثبات شده است. اما در مطالعات نشان داده شده افرادی بیشتر به لیزردرمانی جواب می­دهند که پوست روشن و موهای تیره دارند. ازنظر تکنیکی‌ هم‌ ممکن‌ است‌ استفاده‌ از لیزر عوارضی‌ را بر روی‌ پوست‌ داشته‌ باشد. این عوارض غالباً نادر بوده و‌ هرچه‌ مهارت‌ پزشک‌ متخصص‌ در استفاده‌ از لیزر بیشتر باشد، احتمال‌ بروز آنها هم‌ کمتر می‌شود. درد، تورم (بیشتر در اطراف‌ پلک‌ و گردن‌ ایجاد می‌ شود و معمولاً سه‌ تا پنج‌ روز بعد از عمل‌ از بین‌ می‌ رود)، به‌ وجود آمدن‌ حالتی‌ شبیه‌ به‌ خون مردگی‌ زیر پوست ( گاهی بلافاصله‌ بعد از عمل‌ پدید می ‌آید و طی‌ هفت‌ تا ده‌ روز محو می‌ شود)، ایجاد تاول‌ یا دَلـَمه‌ در محل که‌ طی‌ یک‌ تا دو هفته‌ بهبود می‌یابد، افزایش‌ رنگ‌ پوست‌ یا کاهش‌ آن‌ در محل از این گونه عوارض است.

در این بین طب سنتی نیز دستورهایی برای درمان لک­ها ارائه کرده است که تحت عنوان درمان های طبیعی (Natural Remedies)  در بسیاری از کشورهای دنیا به کار می­رود. حسن این روش استفاده از مواد طبیعی است که اغلب عارضه خاصی ایجاد نمی کنند. برخی از این دستورات شامل موارد زیراست:

  • ۱ قاشق غذاخوری عسل را با حرارت ملایم گرم کنید تا کمی نرم شود. سپس آن را روی لک­ها و جوش های سرسیاه بگذارید، ۱۵ دقیقه بعد پاک کرده و محل را بشویید.
  • ۲ قاشق عصاره جوانه گندم را روی نواحی لک­ها بگذارید، ۱ ساعت بعد بشویید.
  • گوجه فرنگی را به شکل ورقه­های نازک دربیاورید و برای ۱ ساعت روی صورت بگذارید.
  • برگ اسفناج را کاملاً له کرده و به مقدار مساوی روغن زیتون مخلوط کرده بگذارید ۲۴ ساعت بماند.  نیم ساعت حرارت دهید مایع صاف شده آن را ا ساعت روی پوست قرار دهید.

ملاسما افزایش اکتسابی رنگدانه هـای پوستی ناحیه صورت است که اغلب در خانم ها دیده می شود و ممکن است یک تغییر فیزیولوژیک دوره حاملگی باشد (۲،۱). در ایجاد ملاسما مکانیسم های آندوکرین دخیل می باشند، به نحوی که ۵۰ تا ۷۰ درصد خانم های حامله در دوران بارداری این مشکل را تجربه می کنند (۳،۴). عدالتخواه و همکاران، میزان شیوع ملاسما در زنان حامله شهر اردبیل را ۲/۴۹ درصد گزارش نمودند (۵). مصرف قرص های ضد بارداری ترکیبی نیز از علل مهم ایجـــاد ملاسما می باشـد به طوری که در ۸ تا ۲۹
درصد از این افراد طرحی از هیپرپیگمانتاسیون صورت، گــزارش شده است (۲).
Grimes در بررسی اتیولوژی ملاسما، قرص های ضد حاملگی را به عنوان یکی از علل مهم ایجاد این بیماری ذکر کرده است (۶).
پروژسترون و استروژن ملانوژنز را تحریکمی کنند و به همین دلیل حاملگی و همچنین مصرف قرص های ضـد بارداری، عامـل اصلی پیگمانتاسیون تلقی می شوند (۲،۷). با این وجود ماهیت دقیـــق ملاسمـــا تاکنــون نـاشناختــه مانـــده است و بــه نظـــر می‌رسد عواملی دیگری چون: تماس با اشعه UV، داروهای ضد تشنج، استفاده از مواد آرایشی، کمبود های تغذیه ای، اختلال عملکرد کبد و ژنتیک نیز در ایجاد ملاسما موثر باشند (۸). در مردان این بیماری را ۵ تا ۱۰ درصد گزارش کردند (۹). ملاسما در مردان، همان هیستولوژی و علایم بالینی ملاسما در زنان را دارد، با این وجود هنوز مشخص نیست که عوامل هورمونی نقشی در ملاسمای مردان داشته باشند (۱۰). ملاسما در تمام نژادها بویژه در نژاد لاتین و آسیایی دیده می‌شود و بیشتر در مناطق گرمسیری که تماس با اشعه آفتاب نیز بیشتر است بروز می‌کند به طوزی که در طی زمستان این مشکل کمتر گزارش می‌شود (۱،۱۱). Sanches و همکاران و Erbil و همکاران، نور آفتاب را به عنوان یکی از علل اولیه در ایجاد ملاسما ذکر کرده اند (۲،۸).
هیپرپیـگمانتاسیون اغلـب در لب فـوقانی، گونـه ها، پیشانی، پـل بینی و چـانـه دیـده می‌شود. ملاسـما به رنگ قهوه ای، دو طرفه، اغلب قرینه و در مقابل نور آفتاب، واضح تر می شود (۱۱). این اختلال در سنین ۳۰ تا ۵۵ سالگی شایع است (۱۲).
اقدامات درمانی ملاسما عبارتند از: گفتگو با بیمار مبنی بر طولانی بودن درمان، ارزیابی شدت و عمق ملاسما و تجویز دارو می‌باشد. در این رابطه محـققین روش های درمانی متعددی شامل: استفاده از هیدروکینون، ترتینوئین، ایزوترتینوئین، آداپالنس، آزالیک اسید، آربوتین، لیکوریس، سدیم آسکوربیل فسفات (فرم فعال Vitc)، ماندلیک اسید، مگنزیوم آسکوربیل فسفات، هیدروکسی اسید، کوژیک اسید را پیشنهاد نمودند (۳، ۱۳،۱۴).
در حال حاضر کرم‌های روشن کننده گوناگونی برای درمان ملاسما در دسترس می باشد که مهمترین آن کرم هیدروکینون با غلظت های متفاوت و با توجه بـه شدت و عمق ملاسما می باشد، این دارو متداول ترین و موثرترین ماده لک بر موضعی و یک استاندارد طلایی در درمان ملاسما محسوب می‌گردد (۱۳،۱۵). یکی از کرم¬های روشن کننده و ضد لک شگفت انگیز و منحصر به فرد در درمان ملاسما کرم کوژیک اسید
می باشد این ماده اولین بار در سال ۱۹۰۷ در ژاپن توسط سائیتو از تخمیر قند توسط نوعی قارچ کشف شد (۱۶،۱۷). Spinal-Perez و همکاران در مطالعه ای دو سوکور در مکزیک، ۱۶ بیمار مبتلا به ضایعه قرینه ملاسمایی را مورد بررسی قرار دادند، در این پ‍ژوهش کرم اسید اسکوربیک ۵ درصد در یک سمت ضایعه ملاسمایی صورت و کرم هیدروکینون ۴ درصد در سمت دیگر صورت به مدت ۱۶ هفته مورد استفاده قرار گرفت، در پایان مطالعه، ۹۳ درصد ضایعه ملاسمایی تحت درمان با کرم هیدروکینون ۴ درصد و در مقابل ۵/۶۲ درصد ضایعه ملاسمایی که با کرم اسید اسکوربیک ۵ درصد درمان شده بودند، بهبودی مطلوب حاصل گردید (۱۸).
اسید کوژیک به خاطر اثرات سفید کننده و لک بری ناشی از پیگمانتاسیون های صورت و بدن و عوارض نادر، در علم زیبایی کاربرد فراوانی دارد، این دارو با مهار آنزیم تیروزیناز، مانع تـولید مـلانین می شود و به این طریق باعث روشن کنندگی و از بین بردن هیپرپیگمانتاسیون های اکتسابی در پوست می¬گردد (۱۷).
با توجه به اینکه در مطالعه های انجام شده نتایج متناقض در درمان ملاسما بیان شده است (۱،۱۴،۱۸)، این مطالعه با هدف مقایسه اثر کرم کوژیک اسید و هیـدروکینون ۲ درصد در درمـان ملاسما طراحی و اجرا گردید.
● روش بررسی:
مطالعه حاضر از نوع کار آزمایی بالینی، به مدت ۳ ماه بر روی ۱۰۰ نفر از زنان غیر حامله مبتلا به ملاسما، با شدت و عمق متوسط و شدید، سال ۱۳۸۵ در کلینیک پوست بیمارستان ۲۲ بهمن مشهد انجام شد. در این پژوهش بیمارانی انتخاب شدند که از نظر شدت و وسعت ضایعه در صورت خود، به حالت یکسـان و قرینه درگیر بودند.
شدت ضایعه ملاسمایی بر اساس رنگ، اندازه و علایم بالینــی مشــاهده شــده توسط پزشک متخصص
تعیین گردید و همچنین عمق ضایعه ملاسمایی با استفاده از لامپ Wood مشخص شد (از نوع دستی ساخت شرکت Amjo crop، آمریکا با ولتاژ v ۱۱۰) لامپ Wood ملانین اضافی موجود در لایه های اپیدرم یا درم را نشان می¬دهد (۱۸). بر اساس لامپ Wood، ضایعات ملاسمایی را به سه گروه اپیدرمی، درمی و ترکیبی تقسیم بندی گردید (۲). پس از موافقت کمیته اخلاق دانشگاه و اخذ رضایت نامه کتبی از واحدهای مورد مطالعه، و پر کردن پرسشنامه ویژه حاوی سابقه ابتلا به ملاسما، سابقه مصرف دارو و نوع مصرف دارو و ارایه آموزش های لازم جهت نحـــوه انجام کار، بیمارانی که از دو هفته قبل از هیچ دارویی برای درمان ملاسما استفاده نمی کردند، انتخــاب شدند. از بیماران خواسته شد تا هر شب یک بار، کرم کوژیک اسید ۴ درصد را بر روی ضایعـــه ملاسمایی سمت راست و کرم هیدروکینون ۲ درصد را بر روی ضایعه ملاسمایی سمت چپ خود بمالنـد (شرکت سازنده کرم ها: سینا دارو). هر دو گروه برای جلوگیـری از اثر اشعـه فرابنفـش نور خورشید، در روز از کـرم ضـد آفتـاب آردنSPF۳۰ به طـور یکســان استفــاده می نمودند. همچنین به منظور جلوگیری از اشتباه شدن محل های درمان، بر روی کرم هر بیمار، محل مورد استفاده دارو نوشته شد، مثلا درمان ملاسمای گونه راست با کوژیک اسید و گونه چپ با هیدروکینون انجام شد. بیماران در پایان هر ماه، جهت پیگیری اثر درمان کوژیک اسید و هیدروکینون ۲ درصد به کلینیک پوست مراجعه و توسط پزشک متخصص دیگری (پزشک مورد نظر از محل های درمان ضایعات مطلع نبوده است) مورد ارزیابی قرار گرفتند. داده ها با استفاده از آزمون آماری غیر پارامتریک ویل کاکسون مورد تجزیه و تحلیـــل آماری قرار گرفت.
● یافته ها:
میانگین سنی افراد مورد مطالعه ۰۳/۷±۹۱/۲۶ سال و متوسط سابقه ملاسما در بیماران مورد مطالعه ۲۸ ماه بود. ۲۸ درصد از مبتلایان به ملاسما شروع بیماری خود را قبل از حاملگی و ۷۲ درصد بعد از پایان حاملگی ذکر کردند و ۵۷ درصد آنان به دنبال مصرف قرص¬های ضد بارداری خوراکی دچار ملاسما شده بودند. همچنین ملاسمای ۶۹ درصد واحدهای مورد پژوهش با حاملگی تشدید شده بود.
از نظر شدت، ضایعات ملاسمایی ۵۷ درصد متوسط و ۴۳ درصد شدید بود. در این بررسی نیز ضایعه ملاسمایی ۵۸ درصد بیماران با نور آفتاب تشدید شده بود. شایع ترین محل های درگیر ضایعه ملاسمایی، به ترتیب شامل بینی، گونه و پیشانی (۳۳%)، بینی و گونه (۳۱%)، گونه به صورت دو طرفه (۱۹%) و بینی، گونه، پیشانی، چانه و لب فوقانی (۱۷%) بود. در ۶۷ درصد از واحدهای مورد مطالعه سابقه درمان با هیدروکینون گزارش شده بود، اما هیچکدام از بیماران سابقه استفاده از کرم کوژیک اسید را برای درمان ملاسما ذکر نکرده بودند.
یافته های این مطالعه نشان داد در ۷۴ درصد از بیماران تحت درمان با کرم کوژیک اسید، هیچ عارضـــه ای مشاهده نشد در حـــالی که در ۵۳ درصــد بیماران درمان شده با هیدروکینون، عارضه اریتم و سوزش ناحیه مبتلا دیده شد.
یک ماه پس از مطالعه، ۷ درصد به کرم کوژیک اسید و۱۰ درصد به داروی هیدروکینون و دو ماه پس از درمان ۲۴ درصد به کـرم کوژیک اسید و ۲۲ درصد به هیدروکینون دو درصد پاسخ خوب دادند (۰۵/۰P<). در پایان مداخله (ماه سوم)، ۵۳ درصد از ضایعه ملاسمایی به کوژیک اسید و ۳۲ درصد به هیدروکینون، پاسخ خوب دادند (۰۰۱/۰P<)
● بحث:
در حال حاضر روش های متعددی برای درمان بیماری ملاسما وجود دارد. یکی از داروهایی که در سال های اخیر در درمان ضایعه ملاسمـا مورد توجـه قرار گرفتـه است، کرم موضـعی کوژیـک اسیـد ۴ درصد می باشد. استفاده از کرم هیدروکینون نیز، درمان مرسوم این بیماری می باشد (۱۵،۸). نتایج مطالعه حاضر نشان دهنده، تاثیر مثبت کرم کوژیـک اسید ۴ درصد بـر ضـایعـه ملاسمایـی است، به نحوی که پاسخ دهی خوب با کرم کوژیک اسید در پایان ماه های اول، دوم و سوم بـــه ترتیب ۷، ۲۴ و ۵۳ درصد بدست آمد، در مقابل پاسخ دهی خوب به درمان، با کرم هیدروکینون ۲ درصد، در پایان ماه های اول، دوم و سوم به ترتیب ۱۰، ۲۲ و ۳۲ درصد بود. در این راستا Limو همکاران نیز، پژوهشی با هدف بررسی تاثیر ترکیبی سه داروی، کوژیک اسید، هیدروکینون ۲ درصد و گلیکولیک اسید ۱۰ درصد و مقایسه درمانی آن با کرم ترکیبی دو داروی، هیدروکینون ۲ درصد و گلیکولیک اسید ۱۰ درصد بر ضایعه ملاسمایی در چین انجام دادند. در پایـان هفته دوازدهم، ۶۰ درصد ضایعه ملاسمـایی سمت راست صـورت، که تحت درمان با کـرم تـرکیبی حاوی کوژیک اسید بودند، به درمان پاسخ خوب دادند و ۵/۴۷ درصد ضایعه ملاسمایی سمت چپ صورت، که تحت درمــــان با کرم ترکیبـــی بدون کوژیــک اسیــد بودند، به درمان پاسخ خوب دادنــد. دو بیمــاری که ضایعه ملاسمـایی یک طرف صورتشان کاملاً از بین رفته بود، نیز کرم ترکیبی سه دارویی (حاوی کوژیک اسیــد) دریافت مــی کردنــد (۱۶). در تحقیــق دیگری
Garcia & Fultonتاثیر مقایسه ای دو کرم ترکیبی گلیکولیک اسید و هیدروکینون با گلیکولیک اسید و کوژیک اسید را در درمان ۳۹ بیمار زن مبتلا به ملاسما، به مدت سه ماه مورد بررسی قرار دادند. یافته های این مطالعه نشان داد، ۵۱ درصد از ضایعه ملاسمـایی دو طـرف صــورت، بطور مساوی به درمــــان با دو کــرم ترکیبی فوق پاسخ نسبی داده اند (۱۷). اما نتایج مطالعه ما نشـان داد، تاثیر کوژیـک اسید در درمـان بیماری ملاسما بهتر از هیدروکینون می باشد.
در این رابطه Cotellessa و همکاران درایتالیا، تاثیـر مقایسه ای ژل ترکیبی گلیکولیک اسید ۵۰ درصد و کوژیک اسید ۱۰ درصد را بر روی ۲۰ بیمار زن مبتلا به ملاسما (گروه اول) و ژل تری کلرواستیک اسید ۱۵ درصد را بر روی ۲۰ بیمار دیگر (گروه دوم) مبتلا به ملاسما (۱۶ زن و ۴ مرد)، مورد بررسی قرار دادند. در پایان مطالعه در گروه اول، ۴۲ درصد بیماران بهبودی کامل، ۴۸ درصد بهبودی نسبی و در ۱۰ درصد بیماران مبتلا به ملاسما عدم بهبودی مشاهده شد. در گروه دوم، ۴۰ درصد بیماران بهبودی کامل، ۵۰ درصد بهبودی نسبی و در ۱۰ درصد بیماران، عدم بهبودی گزارش شد. این نتایج نشان می دهد که تاثیر دو روش درمانی فوق در درمان ملاسما مثبت بوده است (۱۹). نتایج این مطالعه نیز همانند مطالعه حاضر، موید تاثیر مطلوب کرم کوژیک اسید در درمان ملاسما می باشد.
علی رغم اینکه کرم هیدروکینون سال ها به عنوان درمان مرسوم بیماری ملاسما می باشد، اما این روش درمانی در بسیاری از موارد دارای عوارض جانبی همچون تحریـک پوستی، اریتم، راش، خارش و سوزش می باشد (۲۱،۲۰،۳). در مطالعه حاضر مشخص شد، ۵۳ درصد ضایعه ملاسمایی سمت چپ صورت که تحت درمان با کرم هیدروکینون ۲ درصد قرار داشتند در مقابل ۲۶ درصد بیمارانی که از کرم کوژیک اسید استفـاده می کردند (ضایعه ملاسمایی سمت راست صورت)، از عارضـه اریتم و سوزش شکـایت داشتند. این یافته، با نتایج مطالعه Garcia & Fulton همخوانی دارد، به نحوی که، در این مطالعه ۴۷ درصد بیماران مبتلا به ملاسما، به دنبال استفاده از کرم گلیکولیک اسید و هیدروکینون عوارض اریتم و خارش مشاهده شد و ۸ درصد به علت شدت ضایعه خارش از مطالعه کنار رفتند و ۳۱ درصد از بیماران، عوارض فوق را به دنبال استفاده از کرم گلیکولیک اسید و کوژیک اسید نشان دادند (۱۷).
● نتیجه گیری:
مطالعه حاضر نشان می دهــد استفــاده از کرم کوژیک اسیــد اثرات درمانی مناسبی با تـــوجه به طول مدت درمـــان، در درمان ملاسمـــا از خود نشان می دهد، لـــذا می توانــــد در پروتکل هـــای درمانی، این اختــلال رنگدانه ای مورد توجه قرار گیرد.

مکانیسم اثر: مصرف موضعی این دارو دفع ملانین از ملانوسیت ها را افزایش داده و موجب اثر بیرنگ کننده پوست میشود. برخی متخصصین معتقدند که این دارو موجب کاهش تولید ملانین میشود. این دارو موجب تخریب ملانوسیتها یا بیرنگ شدن دائمی نمیشود.

موارد مصرف: هیدروکینون برای کاهش تدریجی زیادی رنگدانه پوست در مواردی مانند کک و مک، کلواسمای غیر فعال، لنتیگوی منتشر دوران پیری و سایر موارد زیادی ناخواسته رنگدانه ملانین مصرف میشود. این دارو همچنین برای کاهش زیادی رنگدانه پوست ناشی از حساسیت به نور همراه با التهاب یا ناشی از مصرف برخی عطرها نیز مصرف می شود

موارد منع مصرف: سابقه حساسیت یا واکنشهای آلرژیک به دارو.

عوارض جانبی: التهاب خفیف جلدی و حساس شدن پوست، از جمله سوزش، گزش و درماتیت آلرژیک. همچنین خشکی و شقاق اطراف بینی و زیر چشمها نیز گزارش شده است.

نکات قابل توصیه: در صورت عدم مشاهده بیرنگ شدن پوست پس از ۲ ماه درمان، از ادامه درمان خودداری کنید.
خاصیت رنگ زدائی هیدروکینون در شرائط دور از آفتاب سریعتر، با دوامتر و راحت تر حاصل میگردد. لذا استفاده از یک ضد آفتاب و یا یک پوشش در طول روز از اهمیت بسیار برخوردار میباشد. در طول درمان و حتی پس از آن از یک ضدآفتاب استفاده کنید.
زمان لازم برای شروع اثر، میزان اثر و طول مدت اثر این دارو در بیماران مختلف متفاوت است. برای بروز اثر این دارو ممکن است ۱-۴ هفته زمان لازم باشد، زیرا ابتدا میبایست ملانین موجود درپوست قبل از درمان، از طریق پوسته ریزی طبیعی از لایه شاخی پوست، از بدن خارج شود و سپس اثردارو در دفع ملانین جدید آشکار گردد. اثر بیرنگ کننده پوست تا ۲-۶ ماه پس از خاتمه درمان ادامه دارد.

هشدارها :
این کرم فقط برای مصرف موضعی است و از تماس آن با چشم خودداری شود.
تست حساسیت: قبل از استعمال این کرم، مقدار کمی از آن را بر روی پوست سالم مالیده و بعد از ۲۴ ساعت چک کنید. در صورت بروز حالت خارش، یا التهاب همراه قرمزی ( نه فقط قرمزی خفیف) از مصرف آن خودداری کنید.
از مصرف این کرم در نواحی نزدیک چشمها، برروی بریدگی، خراشیدگی یا آفتاب سوختگی، پس از تراشیدن مو یا مصرف مواد موبر و همچنین روی نواحی عرق سوز شده خودداری کنید.
در صورت بروز التهاب یا بثورات جلدی در طول مصرف این دارو، درمان با هیدروکینون را قطع نموده و سپس به پزشک مراجعه کنید.
سلامت و کارآئی مصرف کرم هیدروکینون در کودکان زیر ۱۲ سال تعیین نشده است.
مقدار مصرف: یک لایه نازک از کرم دو بار در روز (صبح و شب) بر روی ناحیه مورد نظر مالیده می شود. مصرف این دارو باید به ناحیه ای با وسعت معادل صورت و گردن یا دستها و بازوها محدود شود . در صورت محافظت پوست از اشعه آفتاب و استفاده از ضدآفتابهای مناسب پاسخ سریعتر و مناسبتری از دارو گرفته می شود . پس از دستیابی به پاسخ مناسب، تنها باید بر حسب نیاز و برای حفظ بی رنگی حاصل از درمان مصرف شود.

بارداری و شیردهی: مصرف کرم هیدروکینون در خانمهای باردار تنها در صورت توصیه پزشک و در مواقعی که ضرورت بسیار دارد مجاز میباشد. از آنجائیکه میزان جذب این دارو و ترشح آن در شیر مشخص نیست، مصرف آن در دوران شیردهی باید با احتیاط صورت گیرد.
(CATEGORY C)

چگونگی دارو : کرم موضعی هیدروکینون ۴% در تیوبهای ۳۰ گرمی به بازار عرضه می گردد .

شرایط نگهداری: دارو در دمای پایین تر از ۳۰ درجه سانتیگراد نگهداری و از یخ زدگی محافظت گردد. دور از دسترس اطفال نگهداری شود. پس از مصرف درپوش کرم را محکم

اشتراک گذاری مطلب

تمام حقوق مادی , معنوی , مطالب و طرح قالب برای این سایت محفوظ است - طراحی شده توسط پارس تمز